Amatör Packet Radio Nedir?
Derleyen: Burçak ÇUBUKÇU
11 Aralık 1996
AMPR (Amateur Packet Radio) Tanım:
Ampr, telsiz vasıtasıyla sayısal aktarım yapmaya verilen addır. Ampr ile iki istasyon arasında hatasız olarak mesaj alış verişi yapılabilir. Burada hatasız mesaj alışverişinden maksat yazım veya imla hatalarının düzeltilmesi değil, gönderilen bilginin her bir sayısal parçacığının karşı tarafa %100 gönderen kaynaktakinin aynı olarak ulaşmasının sağlanmasıdır. Eğer bilgi (data) %100 doğru olarak karşı tarafa ulaşmaz ise aktarım otomatik olarak durdurulur ve kullanıcı iki telsiz istasyonu arasında bağlantının kalmamadığı yolunda uyarılır.
Amateur Packet Radio’daki "Packet" kelimesi bilginin aktarılış metodundan gelmektedir. Burada bilgi aktarılırken paketlere ya da bloklara bölünür. Her bir paket alıcı ve verici durumda olan istasyonların çağrı işaretlerini (TA2CRG - TA2EE gibi) ve bazı seçimlik yol bilgilerini (routing) içerir. Bir paket 0 ila 256 byte bilgi içerebilir. Her bir paket gönderildikten sonra karşı tarafın paketi doğru olarak alıp almadığı kontrol edilir. Eğer paket doğru olarak alınmamış ise otomatik olarak yeniden gönderilir (önceden belirlenen sayı kadar tekrarlanır). Normalde bunu kullanıcı farketmez tabiki. Bu paketleme işlemi de kullanıcı müdahalesine ihtiyaç göstermeden otomatik olarak yapılır.
Ampr’deki önemli ve çok popüler olarak kullanılan protokol AX.25. olarak bilinir. Bu bilinen X.25. Protololüyle benzeşmektedir. AX.25. aracılıyla TCP/IP de giderek daha fazla bir şekilde kullanılmaya başlamıştır. Ancak networklere yatkınlığınız yoksa bir kullanıcı olarak bu ayrıntıların da sizin için bir önemi bulunmamaktadır.
Uzunca sayılabilecek bir süre ampr uygulamaları 1200bps hızında devam etmiştir. Bu hız networklerle ya da telefon aracılığıyla yapılan bağlantılarla karşılaştırıldığında oldukça yavaş kalmaktadır…. Ancak 0 (sıfır) maliyetle dünyanın heryerine ulaşabilmek de az bir getiri sayılmaz. Bir kere gerekli ekipmanı ve amatör telsizci belgesini aldığınızda başkaca bir ödeme yapmanıza gerek kalmaz (bilgisayarınız ve çevre birimler için gereken elektirik masrafının dışında tabi). Günden güne artan sayıda amatör telsizci 2400 hatta 9600 ve üzerinde bağlantılar kurmayı başarmışlardır, bu durumda daha hızlı bağlantıların popüler hale gelmesi çok uzun sürmeyecektir.
AMPR İçin Ne Tür Bir Ekipmana İhtiyaç Duyulur ve PC ile Nasıl Kullanılabilir.
Eğer bir PC’niz var ise zaten bir amatör telsiz istasyonu için en pahalı ekipmana sahipsiniz demektir. Diğer bir parça ise TNC (Terminal Node Controller)’dir. Tnc ihtiyacınız olan tüm yazılım ve donanıma sahiptir. TNC içersinde bir modem(telsiz ve bilgisayarınızın bağlantısını sağlayan) ve (genellikle) packet yazılımını içeren bir EPROM’a sahip mikroişlemcili bir karttır (daha ucuz bir çözüm için ise sadece bir modem ile software işini bilgisayara bırakan TNC’ler (Baycom) de bulunmaktadır). TNC’nizi RS-232 seri bağlantı ya da paralel bağlantı noktanızı kullanak PC’nize ya da aptal terminale (Baycom hariç) bağlayıp en çok kullandığınız terminal emülasyon yazılımınızla (telefon modeminizde kullandığınız olabilir) kullanabilirsiniz.
Şu anda yaygın olarak VHF frekansları AMPR için kullanılmakla beraber (144.600-144.675Mhz arası) Daha geniş band aralığının kullanılmasının mümkün olduğu dolayısıyla daha yüksek hızlara çıkılabilen (57.600 ve yukarısı) UHF amatör frekanslar da zaman içersinde aktif hale gelebilmesi sözkonusudur.
AMPR için kullanılabilecek telsiz cihazı niteliklerine göre 200 USD ile 450 USD arasındadır. Hatta UHF sabit frekanslı ve sadece AMPR icin tasarlanmış bazı telsizlerin fiyatları 140 USD civarındadır. Buna TNC’nin maliyeti olan 50-150 USD de eklenince iyi kalite bir harici telefon modeminin fiyatını geçmediği görülebilir.
Packetin Avantajları,
1- Saydam bir protokoldür.
2- Hata düzeltmesi vardır.
3- Otomatik kontrolü vardır.
Son kullanıcı için bir packet istasyonun kullanımı saydamdır. Diğer bir istasyona bağlanılır, mesaj yazılır, otomatik olarak gönderilir. TNC mesajı paketlere böler. Vericiyi göndermeye geçirir, paketleri gönderir. Paketleri alırken otomatik olarak sinyali çevirir (decode), hataları kontrol eder ve alınan mesajı gösterir. BBS’ler ve gateway’ler vasıtasıyla istenilen hizmetlere kolayca ulaşılır.
Aynı Frekansın Paylaşımı
AMPR’de aynı frekans diğer ampr kullanıcılarıyla paylaşılır. Bu durum telefon aracılıyla bir servise bağlanmadan oldukça farklıdır. Telefon bağlantılarında aynı anda gönderme ve alma birlikte olmaktadır bunun yanında bir hat sadece iki nokta tarafından kullanılmaktadır. AMPR’de ise aynı frekansdan pek çok istasyon frekansı paylaşarak kullanırlar. Bunun yanında bir istasyon gönderirken digerleri dinlemek zorundadırlar. Bu paylaşım da tamamen otomatik olmakta kullanıcıya ise sadece gönderdiği bilgilere karşılık gelmesini beklemek kalmaktadır. Tabi bu durumda erisim süresi kullanıcı sayısı ile orantılı olarak bazen önemli ölçüde uzamaktadır. Ancak örnegin e-mail transferi ya da on line chat için bir hız problemi yaşandığını söylemek haksızlık olur.
TCP/IP
TCP/IP(Transmission Control Protocol/Internet Protocol) genellikle internet üzerinde kablolu ağların kullandığı bir protokoldür. TCP/IP değişik aktarım imkanları sağlamaktadır. FTP (File Transfer Protocol), SMTP (Simple Mail Transport Protocol), Telnet (Remote terminal protocol), ve NNTP (Net News Transfer Protocol) gibi. Amerikali bir amatör telsizci (KA9Q) tarafından yazılmış olan NOS (aynı zamanda NET olarak da bilinir) programı TCP/IP için ilk ve uzun süre en çok kullanılanı olmuştur. Şimdi ise TNOS ve JNOS hem LINUX hem de DOS versiyonlarıyla değişik ihtiyaçları karşılamaktadırlar. Günden güne TCP/IP merkezli amatör telsiz ağları giderek daha yaygın kullanım alanına girmektedir. Bu konuda dünyada kurulmuş olan toplam AMPR-GW’ler arasında kuruluş sırası olarak ilk ona giren ODTÜ-ANTRAK Gateway’i ülkemiz için örnek bir ampr çalışmasıdır.
Ampr gatewayleri(gw) bu günlerde normal bir internet servis sağlayıcısının verebileceği tüm hizmetleri verebilir hale gelmişlerdir. Bunun anlamı şudur; amatör telsiz lisansınız varsa bir ampr-gw’ine telsiz üzerinden ulaştığınız anda ftp, telnet, gopher, e-mail yanında ppp(point to point protocol) ile http adreslerine de web browserinizle erişebiliyorsunuz. Bu konularda telsizciler dünyasında önemli isimlerden biri olan ve amatör telsizci, Brian Lantz’ı anmadan geçmek haksızlık olur sanıyorum. Lantz kendi adı ile anılan ünlü bir ampr-gw’e de sahiptir(telnet: gw.lantz.com 3600 adresinden converse bölümüne ulaşabilirsiniz). TNOS programının yazarı olan Lantz amatör telsizcilerin kullanımına sunduğu dos ve linux versiyonlarıyla önemli bir kitleye hitap ettiği gibi JNOS programının da TNOS’u takip ederek dos sürümünden sonra linux sürümünü çıkartmış olması biraz da bu tatlı rekabetin sonucu olarak görülebilir.
JNOS ve TNOS Nedir?
Nerelerden Temin Edilebilir. Jnos Amerikalı bir amatör telsizci olan KA9Q’nun NOS’unun (Network Operating System) bir az değiştirilmiş şekli olan bir yazılımdır. Telsiz üzerinden amator telsizcilerin TCP/IP şebekelerine dahil olmalarına yarar. Amatör packet standardı olan AX.25’I kullanır. Bu açıdan bakıldığında aynı noktadan işe başlamış olan TNOS yazılımı da JNOS için yapılan tanıma uymanın yanında, her iki yazılım da değişik işletim sistemlerinde çalışabildiklerinden dolayı(dos ve linux) ve hemen hemen aynı işleri yapabilmeleri de buna eklenince amatör telsizcilere bu ikisinden birini seçmekten başka bir yol kalmıyor. Unutmadan... bu iki yazılım da kaynaklarda adı geçen yerlerden(internet üzerinden), temin edilebiliyor.
Kaynaklar: