Bu ay size radyo amatörleri tarafından kullanılmakta olan bir packet modem 
projesini tanıtmaya çalışacağız. Bu modem herhangi bir VHF veya UHF 
telsize bilisayarınızı bağlayarak 1200 Baud hızda data haberleşmesi 
yapmanızı sağlayacaktır. Devre şeması, baskı devre yerleşim planı 
(GIF ve Board Maker dosyası olarak) ve BAYCOM modem bağlantı 
programını bu yazıda bulacaksınız.

BAYCOM Programı PC XT, AT veya uyumlu 1 adet seri portu olan 
herhangi bir bilgisayar yardımıyla kullanılabilir. Program çok az yer 
kapladığından ve büyük hafıza kapasitesi gerektirmediğinden çoğunlukla 
minimum konfigurasyonlu bilgisayarlarda bile çalıştırılabilmektedir.

Bizim hazırladığımız baskı devre çift taraflı bir baskı devredir, bu sayede 
tüm elemanlar yaklaşık olarak 6x4.5 cm ölçülerinde bir plakete sığmaktadır. 
Baskı devreyi yaptırırken delik içi kaplama yaptırmanıza gerek yok.
Dikkat edeceğiniz tek konu eleman tarafındaki bazı elemanların bacaklarını 
her iki taraftan da lehimlenmesi gerekliliğidir.

Türkiye de bulunması oldukça güç olan TCM3105 modem entegresini 
RS Elektronik in Ankara Distribitörlüğü'nden temin edebilirsiniz. 
Sipariş verildiği terihten itibaren en fazla 15 gün içinde elinize geçmektedir.

Bağlantı adresi:
            Quantum Elektronik
            Keny Melville
            Farabi sok. No:50/7
            A.Ayrancı / ANKARA
            Tel: (312) 468 27 17
            Fax: (312) 428 53 88
 

Not: İsmine bakıp da "Mr. Melville ile nasıl anlaşacağız acaba?" diye bir 
endişe duymayın. Kenny Melville iyi derecede Türkçe bilir.

Devre şeması:

Devre şemasının açiklaması :

Packet Modem devresi şekil de görüldüğü gibi esas itibariyle iki adet 
entegreden oluşmaktadır. Bunlardan TCM3105 1200 bit/s AFSK modem 
entegresidir.Diğeri ise 74HC04 olup bu entegre HCMOS serisi 
6 adet inverter içerir.

Devre için gerekli enerji miliamperler seviyesinde olduğu için besleme 
sorun yaratmaz ve sistemin bağlandığı PC nin RS232 portundan elde edilir. 
7, 3 ve 4 nolu bacaklara bağlı diyotlar RS232 portunun kullanılmayan 
bacaklarındaki pozitif darbeleri voltaj regülatörü girişindeki 220uF'lık 
kondansatöre yönlendirerek onda depolanmasını sağlarlar. Bu bir miktar 
darbeli bir gerilim oluşmasına yol açacağından 78L05 voltaj regulatörü 
kullanılarak temiz bir +5 Voltluk besleme elde edilir. 74HC04 entegresinin 
RS232 tarafındaki inverter kapıları +5V devre lojiğini + -12 Voltluk RS232 
lojiğine uydurmakta yardımcı elemanlar olarak görev yapmaktadırlar. 
Aynı zamanda PTT telsiz tarafının sinyal düzeltmesi görevi de bir adet 
74HC04 kapısına yüklenmiştir. TCM 3105 tüm sinyal işleme ve çözme 
işlemini tek başına yapar. RXA (10 nolu bacak) ve TXA(7 nolu bacak) 
Bias dirençleri diğer uygulamaların aksine değişken olmayıp sabit 
optimum noktada ayarlanmıştır. Bu ayar gerektirmeyen nispeten daha 
basit bir devre yapısı sunar. Telsiz cihazına çıkış tarafındaki 
+12 V ucundan da devre opsiyonel olarak beslenebilir ama 
normal koşullarda böyle bir alternatife gerek yoktur.

Bilgisayar sistemine ek olarak kullandığımız telsiz sisteminin tipine uygun 
olarak SPK (hoparlör) ve MIC (mikrofon) jaklarına ve blendajlı kablo 
sistemine ihtiyaç duyacaksınız. Bu ara kabloyu aşağıdaki çizimlere 
dayanarak kolayca yapabilirsiniz. Kullandığınız cihaza göre en uygun 
bağlantı tipini seçebilirsiniz. Modem için bir güç kaynağı aramanıza gerek 
yok, bilgisayar bu işi de sizin için üstlenmektedir.

PCB yerleşim şeması:

Bilgisayar bağlantısı,

Modeminizi bilgisayarınızın RS-232-C veri iletişim konnektörüne 
(COM1 veya COM2) takarsanız bağlantı işlemi tamamlanmış olur. 
Yerleşim şeması üzerinde yazılmış olan konnektör numaraları DB9 için 
verilmiştir. Eğer DB25 konnektörü ile bağlayacaksanız aşağıda DB9'a karşılık 
gelen uçları bir şema ile açıkladım. Eğer DB9 dan DB25 e bir adaptör 
yapmak isterseniz bu şemayı da kullanabilirsiniz. COM1 veya COM2'den 
hangisini kullandıysanız bunu unutmadan bir kenara not etmenizde fayda 
var çünkü bu bilgiyi daha sonra programı bilgisayarınıza yüklerken 
kullanacaksınız.

                3 Ä ----------- TXD -----------    Ä 2
                7 Ä ----------- RTS -----------    Ä 4
    DB9    8 Ä ----------- CTS -----------    Ä 5    DB25
                5 Ä ----------- GND -----------   Ä 7
                4 Ä ----------- DTR -----------    Ä 20
 

Not: Piyasada satılan bazı hazır DB9-DB25 adaptörleri Mouse çalıştırmak 
amacıyla üretildiğinden tüm sinyal bağlantıları yapılmamıştır. 
Eğer Modeminiz alma işlemini yapmıyorsa arıza cihazda değildir, 
bağlantıdan kaynaklanan bir sorundur. Bu yüzden böyle bir adaptör satın 
alınacaksa tüm sinyal bağlantılarının yapılmış olmasına dikkat edilmelidir.

Telsiz bağlantısı,

Farklı model cihazlarda aynı modemi kullanabilmek için modemin telsiz 
tarafına DIN tipi jak bağlanmasını uygun bulmaktayız. Bu sayede sadece 
aşağıda açıklanan cihaz ara bağlantı kablolarını hazırlayarak her türlü
cihazda kullanabilirsiniz. Yine yerleşim şemasında verilmiş olan cihaz 
bağlantı uçlarına bağlıyacağınız kabloyu DIN tipi jaka bağlayın. 
VHF veya UHF bir telsiz sistemini aktive etmek için gerekli tüm sinyalleri 
bu konnektöre getirmiş olacaksınız.

DIN tipi jak bacak bağlantısı:
 
 

- 1 nolu bacak : PTT

Bu bacak PTT-PUSH TO TALK yani telsizin mandalı olarak adlandırılmaktadır. 
Bu bacak yardımıyla PACKET MODEM bilgi göndermeye başlamadan evvel 
telsizi gönderme durumuna geçirir. PTT çıkışı açık kollektörlü bir transistör 
yardımıyla aktif olduğundan toprağa göre 250mA 5V luk bir akımı toprağa 
akıtabilir. Diğer bir deyişle PTT ucunu toprağa çeker.

Basit bir çizimle PTT devresi Şöyledir:
 

- 2 nolu bacak : GND

Bu bacak MODEM in şasesi veya toprağıdır.

- 3 nolu bacak : +12V (external)

Bazı bilgisayarlar PACKET MODEM ' i beslemeyebilir. Bu çok ender 
görülen bir durumdur. Özellikle Laptop türü bilgisayarlar sözkonusu 
olduğunda bu durum görülmektedir. Böyle bir durumla karşılaşırsanız 
+12V (external) girişinden 
+12V DC vermek suretiyle Modemi besleyebilirsiniz.

- 4 nolu bacak : SPK

Bu bacak kulaklık veya hoparlör bağlantısı olup telsiz cihazından gelen 
bilgiler bu bacak yardımıyla PACKET MODEM 'e ulaşır

- 5 nolu bacak : Mic

Bu bacak mikrofon bağlantısı olup PACKET MODEM 'in yolladığı bilgiler bu 
bacak yardımıyla telsiz cihazının mikrofonuna iletilir.

Telsiz bağlantı kablosunun hazırlanması, PACKET MODEM ' in 
bilgisayarınızla bağlantısını yaptıktan sonra ikinci bir bağlantıyıda telsiz 
cihazı ile modem arasında yapmanız gerekmektedir. Bu bağlantı için 
PACKET MODEM'in DIN tipi jak'ını kullanacaksınız. Bu jak'ın üzerindeki 
her bacağın ne işlevi olduğunu yukarıda açıklamıştık.Her amatörün elinde 
çok farklı marka ve özellikte cihaz bulunduğundan standart bir telsiz bağlantı 
kablosu üretmemiz mümkün olmadı. Bu yüzden piyasada çok kolay 
bulunabilen bir jak olan ve ''DIN tipi'' veya ''Grundig tipi'' jak veya sık beşli 
olarak adlandırılan 5 uçlu ''DIN Audio socket'' i kullandık. Tüm sinyalleri 
bu jak a ilettik. Böylece bir amatör sadece bir adet DIN jak ve cihazın 
''microphone'' veya ''speaker'' girişlerine uyacak jakları temin ederek telsiz 
bağlantısını yapabilir.
 

Telsiz bağlantı kablonuzu hazırlarken aşağıdaki şemalardan 
telsiz cihazınızın markasına uyanı seçebilirsiniz.

1- KENWOOD tipi el telsizleri için ;
 
 

2- ICOM, YAESU, STANDART, ALINCO tipi el telsizleri için
 
 
 

El cihazı ile kullanımda dikkat edilmesi gereken hususlar, VHF veya UHF 
telsizinin tipine göre bağlantı yaptıktan sonra dikkat edeceğiniz tek husus 
telsiz anteninizin PACKET MODEM ve bilgisayarınızdan en az 3-4 metre 
uzakta olmasıdır aksi takdirde RF enterferans problemiyle karşılaşabilirsiniz.

Bir çok el telsizinde MIC-EAR çıkışlarıyla anten çıkışı santimler mertebesinde 
birbirine yakındır. Bu durum hem modemin hemde bilgisayarın çalışması 
açısından sorun yaratır.
 
 

BAYCOM Software Packet TNC Programı, BAYCOM Amatörler arasında 
tüm dünyada kullanımı en kolay ve en sorunsuz çalışan program olarak 
tanınmaktadır. PACKET MODEM ile verilen BAYCOM program disketi 
BAYCOM VI.40 programı ve ilgili dosyaları sıkıştırılmış olarak kapsamaktadır. 
YUKLE.EXE dosyası otomatik olarak hard diskinize BAYCOM.TNC 
programını yükler. Yükleme işlemi sırasında sizden hangi seri haberleşme 
portunu kullanacağınızı (örnek; COM1 veya COM2) ve çağrı işaretinizi 
(örnek; TA2AX) girmenizi ister. Daha sonra üç seçenekli bir soru ile hangi 
dosyaların yüklenmesi istendiğini sorar, buna göre birinci seçenek program 
dosyaları, ikinci seçenek döküman dosyaları, üçüncü seçenek ise her ikisidir. 
Bizim tavsiyemiz program ve döküman dosyalarının birlikte yülendiği üçüncü 
seçenek olmalıdır.

Yükleme işlemi sona erdikten sonra BAYCOM directory'si altında şu 
dosyalar bulunur;

- L2.EXE : Bu dosya BAYCOM un TSR-Terminate and Stay Rezident- kısmı 
olup hafızada yerleşerek modemden gelen bilgilerin depolanması, 
çözümlenmesi ve terminal programına aktarılması görevini üstlenir. 
Bu tam anlamıyla bir TNC - Treminal Node Controller görevidir.

- SCC.EXE : Bu BAYCOM un terminal kısmı olup L2.EXE nin modemden 
aldığı bilgilerin ekrana yansıtılması ve klavyeden girilen komutların L2.EXE'ye 
ulaştırılması görevini üstlenir.

- OFF.COM : L2.EXE programının hafızadan silinmesi istendiğinde 
( hard diskten değil ) bu program kullanılır.

- SCC.INI : Bu ASCII formatında bir dosya olup kullanıcı parametrelerini
kapsar. Bu dosyayı herhengi bir editörle (Örnek; EDIT, MS DOS editörü)
okuyabilirsiniz. Bu dosya içinde çağrı işareti bilgileriniz ve bağlantı 
kurulduğunda, yada bağlantıyı sona erdirmek istediğinizde diğer 
istasyonlara yollanan mesajlar yer almaktadır. Editör vasıtasıyla bunları 
istediğiniz gibi değiştirebilirsiniz.

- PARA.EXE : Bu program eğer SCC.INI ile ilgili bir değişiklik yaparsanız 
bu değişikliğin SCC.EXE nin anlayabileceği makina kodu formatına 
dönüştürülmesi için kullanılır. Bu işlem L2 tarafından otomatik olarak yapılır. 
İsterseniz bu programı manual olarak sizde çalıştırabilirsiniz. 
Eğer SCC.INI de bir hata varsa bu hata mesajı ile gösterilir.

- SCC.PAR : Bu dosya PARA.EXE tarafından SCC.INI baz alınarak 
oluşturulur. Bu dosya üzerinde her hangi bir değişiklik yapamazsınız.

- TERMHELP.SCC : HELP dosyasıdır. Herhangi bir konuda yardım 
istediğinizde :HELP komutuyla BAYCOM içinde bu dosyaya ulaşırsınız.

- SCC.PWD : Şifre dosyasıdır.

- SCC.LOG : Kümülatif olarak hangi istasyonlarla ne koşulda temas 
kurulduğunu kaydeder, ASCII formatında bir dosya olup herhangi bir 
editörle izlenebilir.

- BAYCOM.BAT : BAYCOM sistemi bu dosya yardımıyla çalıştırılır. 
Bu dosya birkaç işlemi sırayla yerine getirir. Önce TNC programı 
L2.EXE yi çalıştırır, daha sonra terminal programı SCC.EXE yi çalıştırır. 
BAYCOM dan çıkışta ise önce SCC.EXE kapanır, daha sonra OFF.COM'u 
çalıştırarak hafızadan siler.

- MANUAL14.DOC : Bu dosya İngilizce kullanım kılavuzudur. 
Text formatında olup herhangi bir editör yardımıyla okuyup, bastırabilirsiniz.
 

Kalibrasyon,

PACKET MODEM pratikte herhangi bir ayar gerektirmez. Dikkat edilmesi 
gereken tek husus cihazın ses (Volume) düğmesinin normal şiddette açık 
olmasıdır. Eğer az açarsanız MODEM bilgileri almakta zorluk çeker, çok 
açılırsa bu seferde distorsiyondan bilgi kaybı meydana gelir. Göndermede 
çoğunlukla bir ayar gerekmez fakat her cihazın kendine özgü bir 
modülasyon eşiği vardır.  PACKET MODEM üzerinde 10k'lık trimpot 
yardımıyla temiz distorsiyonsuz modülasyon ayarı yapılabilir. Bunun için 
bir test programı olan BAYPAC.EXE kullanılabilir.

Bu program ile düşük (1200 Hz) ve yüksek (2200 Hz) tonları üreterek başka 
bir cihaz yardımıyla modülasyon seviyenizi kontrol edebilirsiniz. Eğer temiz 
ve net bir ton duyabiliyorsanız herhangi bir problem yok demektir, aksi 
takdirde modülasyon trimpotu yardımıyla temiz bir modülasyon edilinceye 
kadar ayar yapılır.

İlk bağlantılar...

PACKET MODEM inizi yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda cihazınıza, 
bilgisayarınıza bağlayıp, program yükleme işlemini ve gerekli kalibrasyonları 
yaptıktan sonra sıra ilk QSO'ya geldi.

Hızlı bir başlangıç yapabilmeniz için size temel bir kaç BAYCOM komutunu 
açıklayalım;

:C<çağrı işareti ; Bu komut ile bir başka istasyona bağlantı kurma 
işlemi başlatılır. (Connect) Örnek; :C TA2AX

:D ; Bu komut ile başka bir istasyondan ayrılma isteği bildirilir (Disconnect).

:Q ; Bu komut ile bağlantı bir anda karşı tarafın iznine bakılmaksızın kesilir
(Quit).

F1..F7 ; Bu tuşlarla kanal seçilir.

F9 veya nümerik tuşlar üzerindeki - ; Komut, mesaj, monitör ekranlarına 
kürsör taşınır.

F10 ; Bu tuş yardımıyla On-proto haberleşme moduna geçilir. Sadece 
komut ve monitör ekranları açık kalır.

ESC veya TAB ; Komut ve Data arasında seçimi sağlar.

: ; Bu noktalama i?ereti (iki nokta üst üste) her komutun önüne gelmesi 
gereken ön ektir. Eğer komuttan önce iki nokta üst üste işareti konmazsa 
program yazılanı komut olarak algılamaz ve karşı istasyona mesaj 
olarak gönderir.

SHIFT+TAB veya nümerik tu?lar üzerindeki + ; Göndermeyi durdurur.

CTRL+PgUp ; Monitör ekranı büyür, TX ekranı küçülür.

CTRL+PgDn ; Monitör ekranı küçülür, TX ekranı büyür.

CTRL+Home ; TX ekranı küçülür, RX ekranı büyür.

CTRL+END ; TX ekranı büyür, RX ekranı küçülür.

ALT+X ; Programdan çıkış.
 

Diğer komutlar ve programın kullanılışı ile ilgili dökümanları manual14.doc 
dosyasından okumayı ihmal etmeyiniz, başarılar.

ALİ AKYOL, BARBAROS AŞUROĞLU
 

• Board Maker dosyası olarak PCB şeması : MODEM.ZIP (3629 Byt)
• Board Maker dosyası olarak devre şeması: MODEM2.ZIP (2812 By)
• Baycom paket modem programı : BAYCOM.ZIP (279861 Byt)

Board Maker pcb ve şema çızim programı : BM.ZIP (435209 Byt)