İnternette İlk
Türk Amatör Telsiz Gazetesi
PALM NEDİR?
TA2CJR Göktürk Üçoluk
E-Mail: ucoluk@ceng.metu.edu.tr
Url: http://www.ceng.metu.edu.tr/~ucoluk
| Aslında bu yazının başlığı PDA nedir idi, ancak sonradan
sizlere ağırlıklı olarak anlatmak istediğimin belirli bir PDA türü olan
PALM olduğunu fark edip başlığı değiştirdim. Yine de önce 'PDA nedir?'
sorusu ile başlayalım:
PDA, açılımı 'Personal Digital Assistant' olan bir kısaltma. Teknoloji tarihinde pek çok örneği olduğu üzere (yine) yanlış bir adlandırma. Bilinçli olduğu şüphe götürmeyen biçimde bu adlandırma 'Data Bank' ın işlevlerini çağrıştırıyor. Oysa bu açık bir haksızlık. 'Data Bank' işlevleri bu araçların yeteneklerinden sadece çok ufak bir alt kümesi. PDA aslında bir bilgisayar. Günümüzde ne yazık ki pek çok kavramdaki gibi 'bilgisayar' kavramında da bir yanlış kullanım söz konusu olduğundan açıklık getirelim. 'Bilgisayar' sözcüğünü genel programlanma yeteneğine sahip, kullanıcı arayüzü olan, mikroişlemcili sistemler için kullanıyoruz. Bu özelliklerin tümünün birlikte var olmadığı sistemlere 'bilgisayar(lı)' demek yanlış. Örneğin bir 'Databank', bir 'Manyetik Rezonans (MR) Görüntüleme Sistemi', bir 'Rot Balans sistemi' için 'bilgisayarlı' ifadesi kullanmak yanlış; buna karşın (belki çok daha zayıf bir mikroişlemci içeriyor olmasına rağmen) tarihi! Commadore 64 bir 'bilgisayar'. Diğer sistemler için kullanılabilecek sıfat 'mikroişlemcili' olmalı. Evet, bu tanımdan sonra PDA lar anlı şanlı birer 'bilgisayar'. Elde tutulabiliyorlar, cepte taşınabiliyorlar. Grafik ekranları var. PDA ler şu sıralarda ikiye ayrılıyor. Ana ayırım işletim sistemi kaynaklı, ancak donanım da tamamen biribirinden farklı:
Bu kez mikisoft gelişmekte olan bir alana girip, terbiyesizce kendi kurallarını empoze etmekte biraz geç kalmış durumda. Denen o ki Newton'un başarısızlığı mikisoft yönetiminin PDA lere hep soğuk durmalarına neden olmuş. Şu sırada PDA piyasasının 4/5'i sayıları üç milyonu bulan PalmOS cihazlardan oluşuyor. Mikisoft, doğaldır ki, geç de olsa uyandı. Kendi PC ürünleri ile tam bir uyum içinde çalıştığını savladığı ve kullanıcı ara yüzü Windows dünyasını çağrıştıran WindowsCE işletim sistemini geliştirdi. Mikisoft, şu günlerde, konu ile ilgili duyurularında, PC üzerindeki Outlook 97 nin WindowsCE üzerindeki eşleniği ile tam bir uyum içinde olduğunu ve 90 şirketin WindowsCE platformunda yazılım üretmekte olduğunu bağırmakta. Ancak gerçek o ki, ilk kez mikisoft bir alanda tekeli eline almaktan uzak bir noktada. (Kim bilir belki çözümü Palm'ı satın almakta bulurlar) Palm'ların şu genel özelliklerini sıralayabiliriz :
Bir kaset kabı ile kıyaslanırsa en ve boyda 1cm daha büyük, kalınlıkta da yaklaşık aynı kalınlıkta veya 5-7mm daha büyük.Ceket cebi veya kemere takmak için ideal.
Siyah beyaz ekranlı modellerde normal bir kullanımla (günde 1-2 saat) AAA türü alkali pil 15-30 gün dayanıyor. Lion kullanan türleri de var. Ekranları renkli olan modellerde pil tüketimi bayağı yüksek. Bu da renklinin çok tercih edilmemesinin bir nedeni. Pilin gerilimini ölçüp buna göre kalan enerjiyi gösteren bir yazılımı var.
Örneğin Palm türündeki PDA lerde kullanılan mikro işlemci bir Motorola DragonBallTM 68328 ve 16-20MHz de çalıştırılmakta. Aslında genelde PDA ler PC lere göre çok daha yavaş mikroişlemciler kullanıyorlar. Ancak…
İşlemcinin yavaş olmasına karşın, program tasarımları 'hızlı tepki' (quick response) esasına göre yapılmakta. PC'lerden alışık olduğumuz, bir programın yüklenmesi için dakikanin kesirleri kadar beklemek yok. Bu işlem hemen hemen anında oluyor. Ayrıca programlar hafızayı hiç bir zaman terk etmiyorlar.
Çesitli pencereler yok. Aynı anda bir pencere! açık. Bu pencerede de bir program çalışıyor. Yani multitread bir işletim sistemi degil (bu anlamda DOS a benziyor). Pencereler (yani işler) arası geçiş çok kolay ve sanki önceki işin askıya alınması söz konusu gibi davranılıyor. Gerçek öyle değil. Ancak programları tekrar çalıştırdığınızda son bıraktığınız görüntünün ekrana konulması ve son ayar durumana gelinmesi adetten.
Evet basitçe yok. Onun yerine üç şey var:
Öncelikle, donanım PC ile arada çok kolay veri/program aktarımı yapılabilecek şekilde tasarlanmış durumda. Palm, bir kablo aracılığı ile PC nin istenilen bir seri port'una bağlanıyor. PC tarafında çalışan 'zeki' (kalıcı) bir pogram tüm iletişim ayarlarını otomatik olarak yapıyor. Kullanıcıya düşen yalnızca tek bir tuşa basarak iletişimi tetiklemek. Bu iletişime, Palm dünyasında Hot-Sync deniyor. Bu sayede ajanda, veritabani, 'spreadsheet' uygulamalarında veri senkronizasyonu çocuk oyuncağı olmuş oluyor. Aslında kavram bundan daha geniş. Her türlü Palm programının bir de PC eşleniğini yazmak olası. Bu eşleniklere 'Conduit' deniyor. Her program eşlendiğinde PC tarafında kayıtlı eşleniği ile muhabbet ediyor. Bunun sağlıyacağı serbestiyi ve imkanı anlatmam sanırım gereksiz!
Palm dünyası, bir yazılımcı olarak söyliyebilirim ki, Windows dünyasının getirdiği alışkanlıklara aykırı. İyi ki de aykırı! Hiç birşey gizli değil. İşletim sisteminin tüm işlevleri, fonksiyon, fonksiyon 1200 sayfayı aşkın bir kılavuzda açıklanmış durumda. Yazılım geliştiricilerine yol gösteren bir bu kadar döküman daha var. Bu dökümanlar herkese açık bir internet sayfasından indirilebiliyor. Bu bakımdan Linux'tan alıştığımız 'açıklık' politikası egemen. Palm şirketi yazılım geliştirilmesi için hertürlü desteği veriyor (örneğin programları test edip, Palm onayı veriyor). Ayrıca çok önemli bir başka desteği de sağlıyor Palm. Serbestçe elde edilip yüklenilebilen bir benzeşimcisi (emulator) var, Palm'ın. Her iki platform (Windows ve Linux) için de elde edilebilen bu yazılım ile Palm'a yüklenecek bir yazılımın nasıl çalıştığını PC üzerinde gözlemlemek mümkün. Bir arkadaşım, Palm'ını almadan çok önce bu yazılımı indirdiğini ve Palm dünyasını bu benzeşimci aracılığı ile öğrendiğini söyledi. Bu program, cihazın dış görünüşü ve ekran görüntüsü dahil gerçeğin bire bir bir kopyasını önünüze getiriyor, tek yapamadığınız cihazı elinize almak.
Yukarıda da belirttiğim üzere 'el ile yazılmış yazı' ile 'elyazısı' arsındaki ufak ayırım PDA'lerde başarı ile başarısızlık arasındaki derin uçuruma neden olmuş durumda. Palm'cılar Newton'un başarısızlığı üzerine geniş bir potansiyel alıcı tabanında anket yaparlar. Ve sonuç, çarpıcı bir biçimde insanların 'elle' girdi özelliğini hararetle talep ettikleri ve bunun varlığı ve güvenilirliği için yeni bir yazım alfabesi öğrenmeye bile hazır oldukları yönünde olur. Bunun üzerine tanımanın çok hızlı (yazma hızından büyük) ve yüksek güvenilirlikte olacağı 'basitleştirilmiş' bir alfabe üzerinde yoğunlaşmış araştırmalar. Ve sonuç tam başarı….. Palm, bu alfabeye Grafitti adını vermiş. 60x60mm lik ekranın altında35x20 mm lik bir başka bölge daha var ki buranın ayrı bir hassasiyeti var. Palmcıların 'Stylus' dedikleri bir plastik uçlu kalem ile bu bölgeye yazacağınız Graffiti anında (gerçel-zaman hızında) algılanıp karaktere dönüştürülüyor. Stylus'la (aslında Palmınızla) işiniz bitince bu özel kalemi barındıracak bir yuvası da var cihazın. Şimdi bu ne saçmalık diyeceksiniz değil mi? 'Sanal klavyesi mi var ki??'   Evet
var... Palmlarda veri girişinin tek yolu el yazması değil, diğer bir yolu
da ekranında çıkan ve dokunmaya hassas bir klavye görüntüsündeki
'sanal' tuşlara plastik kalem (stylus) ile dokunmak. Ancak bu tabii ki
ufak bir alanda (55x20 mm) olup bitiyor. Eğer anlamam ben öyle sanal manal,
illa parmaklarımla dokunmak, hissetmek isterim derseniz o zaman bastırır
80$ ı ve bazı modelleri katlanır olan gerçek bir Palm klavyesi alırsınız
(yukarıdaki fotoğrafta görüldüğü üzere)
Her PalmOS cihaz (ne marka olursa olsun) bir 'PC bağlanırlığı' ile gelmekte. Bu standart bağlantı çoğunlukla cihazın oturduğu bir beşik ve PC'nin RS232 portuna uzanan bir kablodan oluşuyor. Bundan başka bağlantılar imkanları da mevcut. Yenice PDA ürünlerinde (bunların bir alt kümesi olarak PalmOS cihazlarda da) Kızılötesi alıcı/verici birimi standartlaşmış durumda. Bu birimin kullanılması ile özellikle Dizüstü bilgisayarlarda, yazıcılarda ve bazı cep telefonlarında bulunan benzer IR birimleri ile iletişim kurmak olanaklı. Alacağınız bir modem ile tek bir düğmeye basarak evinizdeki PC'ye bağlanmanız, veri senkronizasyonu sağlamanız, program yüklemeniz, ve (sıkı durun) evinizdeki PC'yi önünüzdeymiş gibi kullanmanız mümkün.  Bu
modemlerin iletişim hızları 33.6Kbps. Ayrıca modeminizin ucuna GSM telefonunuzu
da bağlamanız olanaklı. TCP/IP PalmOS'un çağdaş sürümlerinde desteklenmekte.Bildiğiniz
üzere bazı cep telefonları bu modem desteğini sağlamakta, bazılarının da
IR portları bulunmakta. Bu durumlarda cep telefonunuzun Palm cihazınızla
konuşması, bunun üzeründen bağlantı kurmanız mümkün. Şu sıralarda farklı
farklı (yeni yeni) cep telefonları için bağlantı kabloları ve programlar
duyurulmakta.
CF kart bağlanabilen PalmOS cihazlar için türlü çeşitli eternet kartları ve USB kartları halihazırda var. Palm şirketi haziran sonunda yaptığı bir açıklama ile 2001 yılının başında çıkaracağı ürünlerde SD kartı bağlantısı bulunduracağını ilan etti. SD başka bir standart olmakla beraber PCMCIA ve onun türevi olan CF'e işlevsel olarak benzemekte. Dolayısı ile Palm şirketinin ürünlerinde de bu bağlanırlık özelliklerin pek yakında gerçekleşmesi beklenecektir. Bu yeni bir teknoloji. 
Eğer cihazınıza telsiz eki alırsanız veya telsizli bir Palm cihazı alırsanız
ve eğer ABD'de iseniz bir telsiz internet erişimine sahip olabiliyosunuz.
Bunun için şimdilerde en ideal cihaz Palm VII (sağda). Bu şebekeden
destek almak için azımsanmayacak bir ücret de ödüyor Amerikalılar...~50$/ay.
Buna ek olarak Palm şirketi bu yılın başında bluetooth
teknolojisini desteklediğini açıkladı. Bu telsiz veri iletişim teknolojisi,
kısa mesafeler için her türlü cihaz arası bağlantıyı telsiz aracılığı ile
yapmayı hedefliyor. Söz konusu cihaz kümesinin içine aklınıza ne gelirse
katılmış durumda. PC, yazıcı, diğer bir PDA, telefon, her türlü taşınabilir
cihaz... Dolayısı ile in(ter/tra)net bağlantısı. Pek yakında Palm VII'in
bu teknolojiyi desteklemesi ve ayrıca içinde telsizi olmayan araçlar için
de çok ucuza ek (add-on) telsiz birimlerinin çıkması beklenir.
Aslında bu da bir tür bağlantı. Ancak ayrı bir başlık altında ele almanın daha doğru olacağı kanısındayım. 100-200$ arasında bir fiyata bir ek cihazla Palmı GPS'lendirmek olanaklı.  Bu
birimi alanlar (eğer denizci değil iseler) bir de harita yazılımı almaktalar.
Piyasadaki harita ve yön bulma yazılımları bu GPS birimlerinin sağladıkları
bilgileri Palm ekranında dinamik görüntülere çevirmekte. GPS uyduları yakın
bir zamanda kasten verilen +/-100m'lik yanılmayı +/-10m'ye düşürmüş durumdalar.
Böylece elinizdeki iyi bir harita yazılımı ile aradığınız adresin önüne
gelip gelmediğinizi (gerçel zamanda) izlemeniz olanaklı. Bu tür haritalar
ABD ve Avrupa için sokak detayında mevcut ancak ne yazık ki Türkiye için
daha böyle bir ürün bulunmamakta. (Belki bunu okuyan GIS şirketlerinden
birisinin aklını çelmiş oluruz :)) ) Yan tarafta 200$ a satılan (harita
yazılımı ile birlikte) ve PalmV cihazı ile çalışan bir kit görmektesiniz.
Diğer Palm'larla da çalışacak ve/veya CF türünden olan kitler de var. En
ucuz olarak 80$'a gördüğümü anımsıyorum.
Diğer bir aksesuvar da yenice piyasaya çıkmış bir ürün. 
Palm cihazların koruyucu kapağının yerine takabileceğiniz bu yeni kapak
digital ses kayıdı yapmak için gerekli donanımı içeriyor. Böylece konuşmaları kaydedip, arşivlemeniz, bunu PC'ye aktarmanız mümkün. Bildiğiniz üzere bu tür sayısal kayıt cihazları piyasada uzunca bir süredir bulunmakta idi. Bu ek benzer türden kayıt yeteneğini Palm cihaza kazandırıyor.  Bu
son söz etmek istediğim aksesuvar. Kodak tarafından oldukça yeni piyasaya
sürüldü. Ses kayıt cihazına benzer bir mantıkla, bu kez görüntü kaydetmeniz
olanaklı. Avantajı tabii ki ederi. Bu ekin ederi 250$. Oysa tam bir
kamera alacak olsanız bunu 2 ila 4 katı bir maliyet ile karşılaşacaksınız.
Ayrıca bir sürü ayrık cihaz taşıması da cabası. Bu ek, görüntüden de görüldüğü
üzere Palm'ın altına takılmakta. Ancak bir dezevantajından da söz etmemiz
gerekiyor. Genellikle PalmOS cihazlar renkli değil. Siyah/beyaz. Ve 160x160
lık siyah beyaz (16 gri tonlu) bir fotoğrafa bakmak pek de mutluluk verici
olmuyor. Renkli cihazlar için bu doğaldır ki söz konusu değil. Ancak onların
da başka sakıncaları var (yüksek enerji tüketimleri gibi). Dolayısı ile
"hem fotoğraflarımı çekerim hem de bununla seyrederim" düşüncesi pek sağlıklı
değil. Bu durumda Palmı bir taşıyıcı ortam olarak görmek ve görüntüleri
PC'ye indirmek gerek.
KODAK PalmPix Camera (Başlıklar üreticilere link içermektedir) 
Yanıt basit ve kısa! "iyi". Şöyle ki: Bu satırların yazıldığında 3 çözüm olanağı var. Bunlardan ücretsiz olanı, Türkçe karakter içeren dökümanların izlenebilirliğini sağlamakta. Diğer biri, Türkçe'nin 'resource' lara da egemen olmasını (yani örneğin menülerin de Türkçeleşmesini) sağlamakta. Bu ücretli bir yazılım (12USD). Üçüncü alternatif Türkiye'nin Palm dağıtıcısı olan Biltur tarafından, kendinden alınan Palm marka çihazlar için bedava verilmekte. Diğer Palm OS cihazlar için ücret karşılığı bu yazılımı edinmek olanaklı. Bu yazılım iki aşamalı olarak tam Türkçe uyumluluk sağlıyor. Türkçe Grafiti ekleri de paketin bir parçası. Programcılıkla aranız yoksa bu paragrafı okumadan geçebilirsiniz. Anlaşılmadık bir jargona maruz kalıp 'stres' olmaya gerek yok. Palm'lar aynen PC ler gibi... Üzerlerinde pek çok yazılımın geliştirilmiş durumda ve bunların kullanılması için bilgisayar programcılığı kavramlarına hiç mi hiç gereksinim yok. Hımm....... Okumaya devam ediyorsunuz.... demek programcılık işlerinden
anlıyorsunuz. Eh benden günah gitti :))
Ayrıca PalmOS 'un DataBase olarak adlandırdığı, biz bilgisayarcıların daha çok Dosya yöneticisi (File Manager) olarak bildiğimiz bir yapısal desteği de var, PalmOS'un. Burada DataBase (yani dosya) 'kayıt'lardan (record) oluşuyor. DataBaselerin adlandırılmaları olanaklı. Bir 'Dosya yöneticisi'nden bekleyeceğiniz, yarat, yok et, kopyala, vb işlevler mevcut. (Yalnız isime aldanmamak gerek... Bunlar yalnızca kayıtlardan oluşmuş bilgi depoları. İlişkisel (relational) herhangi bir beklentiye yer yok..Tabii ki siz oturup kendi yeteneğinizle ilişkisel bir veri tabanı yazabilirsiniz, nitekim böyle ürünler de piyasada var). Palm OS Programmer's Companion'dan yararlanarak (Türkçeleştirmeden) aldığımız aşağıdaki tablo aslında epey bilgi vermekte: Bu kaynakları dinamik olarak kullanmak da mümkün (yani programınız hesaplayıp kitaplayıp daha önce tanımlamadığınız bir menüyü, örneğin, imal edip sunabilir. Bunların hazır paketlenmiş halleri de mevcut. Örneğin 'Alert, Progress dialog' lar böyle. Bunların dışında hertürlü bitmap çizimi olanaklı. Bunları 'kaynak' haline de getirmeniz, sisteme entegre etmeniz de mümkün (Buna gadget deniyor). Bunlar yeni OS sürümlerinde (>3.3) sağlıklı (1, 2, 4, veya8 bits/pixel, )düzeyde renk ve gri düzeyi de desteklemekte.
Son olarak konuyla daha fazla ilgilenmek isteyenler için tutamak linkleri verelim.
|
Birkaç
yıldır, yeni bir teknoloji, artan bir tüketici ilgisi ile gündelik yaşantımızda
yerini almakta. Bu ilginin önümüzdeki yıllarda bir çığ gibi artacağına
inanılıyor.
