Merhaba.
Siz okurlarımızdan o kadar çok mektup geliyor ki, bunları tüm okuyucularımızla
paylaşalım istedik.
Böylece okurlarımız da birbirlerinin benzer sorularına cevap bulabilecekler...
Dikkat Bu Sayfa ay içersinde birkaç kez yenilenmektedir!
Siz de bize yazabilirsiniz
haydi durmayın tıklayın!
Soru:
Meraba ben Serdar Kurtoğlu ,
Ben bir süredir ses sistemleri üzerinde çalışıyorum fakat hoparlörlerin
empedansını hesaplamada bazı takıldığım hususlar var .
size ilk olarak nereleri öğrenmem gerektiğini yazayım :
1 - Kondansatörler nasıl bağlanması gerek ve empedansa etkisi
var mı , varsa hangi formüllerle hesaplanıyor?
Şimdi siz diceksiniz bunu nerden çıkardın . Elimde iki adet Sony hoparlör
var ben bunların içini söküp neler nasıl bağlanmış diye merak ettim.
woofer + tweether + super tweether :::
3 kanallı bir hoparlör. Woofer'a ses direk geliyor. Daha sonra woofer'ın
(-) kutbuna bağlı bir kondansatör (modeli 1m5 , 50V - 35V , L-CD) tweetherin
(+) kutbuna, wooferın (+) kutbu ise twether'in (-) kutbuna . Supertweether'ın
(+) kutbu tweether'in (-) kutbuna, supertweether'in (-) kutbu
tweetherin (+) kutbuna bağlı. ( Umarım yazdıklarımla bir şema
çizebilmişsinizdir.) bunların hepsinin empedanslarının toplamı 8 ohm'dur.
Not:: ben bu hoparlöre 4 ohm'luk bir hoparlör(pioneer subwoofer)
daha takıcam nasıl bağlamalıyım veya bitane daha tweether falan mı
koysam ne yapmalıyım ????
2- Yukarıda yazdıklarıma göre , bu hoparlörlerin tek tek empedansları
kaç olabilir. ben bildiğim formüller ile belli bir rakam bulamadım
3- Hoparlörlerin içine elyaf döşeyince bas dolgunlaşıyo , sizin bildiğiniz
daha iyi bir yöntem yada devre varsa lütfen yazın .
4- Kısaca ses ve ses sistemleriyle ilgili her türlü bilgiye ihtiyacım
var. Bu işi iyice öğrenmeliyim .
Kondansatörler ve empedans hakkındaki en küçük ayrıntıya kadar yazarsanız
sevinirim .
Siteniz çok kaliteli ve iyi olmuş, teşekkürler ....
Cevap:
Selamlar,
Aslında her audio üreticisi bu tür konuları kendi içinde ve deneyimleri
ile çözüyor. Sony gibi şirketler sabit formüller yerine sıradan kişilerin
aklına gelmedik yöntemler kullanıyorlar. Sizin tarif ettiğiniz kabin
üç yollu ve içinde 1 adet woofer, 1 adet mid-range ve 1 adet de tweeter
bulunduruyor. Şimdi bu hoparlörlerin hepsinin empedansının eşit olduğunu
düşünün. O zaman paralel bağlı üç hoparlörün toplam empedansı 1/3 oranında
olacaktı değil mi?
Ne yapmalı da bu üç hoparlör paralel bağlandığında giriş empedansı mesela
8 ohm olsun.
Aslında kolay. Bu tür devrelere empedans uydurucu devreler deniliyor.
Hayalinizde canlandırmanız için oto-trafoyu bir düşünün derim.
Formülleri ezbere yazmak hatalı. Nedenlerine gelince...... Her hoparlörün
rezonans frekansını bileceksiniz. Birinci kural bu. Bunu bilmek ya da ölçmek
zor iş. En kolayı taklit etmek, ya da kabini satın almak.
Bu empedans uydurucuları sadece direnç kullanarak yapmak yetmez mi diye
düşünebilirsiniz. Her hoparlörün dışarı ses olarak verebildiği frekans
aralığı sınırlıdır. Bunun dışında bir sinyal uygulandığı zaman, hoparlör
sese çeviremediği kısmını ısı olarak üzerinde harcar yani boşa harcanan
enerji olur. Bu sebepten hem empedans uygunluğu sağlamak hem de uygun aralıkta
frekansları aktarmak için hoparlöler ile yükselteç arasına "filtreler"
konur. Woofer hoparlör için "alçak geçiren" filtre kullanılır. Midrange
için "band geçiren" ve tweeter için de "yüksek geçiren" filtre kullanılır.
Bu filtrelerde kullanılan malzemeler; kondansatörler polaritesiz kağıt
kondansatör, bobinler çekirdeksiz ve dirençler ise endüktif etkisi en az
olan cinslerden seçilir. Formüller konusunda size yardımcı olamıyorum.
Fakat her şeyin bulunduğu internette onu da bulabileceğinizi zannediyorum.
Takacağinız 4 ohmluk sub-woofer anladığım kadar pasif. Aynı kutu içine
koyamazsınız.
Ayrı bir kutu yapmanız lazım. Ayrıca aynı yükseltici çıkışına bağlamanız
hatalı olacaktır. Sub-woofer'lar mono olarak çalıştırılır ve ayrıca yükselteç
gerektirir. Bas ses çıkartan hoparlörlerin içine elyaf konulunca ses kalitesi
gerçekten düzelir.
Audio konusunda meraklı olduğunuz anlaşılıyor. Bu konuda uzman dergiler
var, okumanızı tavsiye ederim. HE "Home Electronics" dergisi her ay faydalı
bilgiler veriyor. Bu ay ve geçen ay hoparlörler konusunda uzman kişilerden
anlatımlar var. Dergiyi almanızı tavsiye ederim.
Cevabın uzunluğundan konunun yani akustik konusunun mail lere sığmayacak
kadar uzun bir konu olduğunu anlamışımızdır. Cevabım
umarım yeterli olmuştur.
Şahin KÜLİĞ
Soru:
Serdar Kurtoğlu
Selamlar Sn Küliğ,
Ben şu geçen bir haftada ve sizin yazdıklarınızdan yola çıkarak şöyle
bir sonuca vardım, acaba doğru mu ?
yapacağım hoparlör :
Kabini uzun , dar ve derin hani şu moda olan
ahşap kolonlar tarzında ve içerden iki bölmeli olacak.
ŞK: Evet genel yapı bu şekilde oluyor.
Alt kısmına 4 ohm'luk sub-woofer'ı takıcam , üst kısmına 4 ohm'luk
woofer ve 8 veya 4 ohm'luk Tweether takıcam . Bunların hepsi (markası
SEKMA)8 ohm luk , düşük, orta ve yüksek frekanslık hoparlöre çıkış yapabilen
bir filtreye takıcam.
ŞK: Kabin içinde sub-woofer, woofer ve tweeter kullanırsanız
garip bir kabin elde edersiniz. Sadece bas ve tiz ses elde edersiniz. Orta
sesler çıkmaz. Bence iyibir woofer, mid-range ve tweeter kullanın. Her
hoparlör/hoparlör gurubu için ayrı ayrı filitre kullanacaksınız. woofer
hoparlör için alçak geçiren filitre, mid-range için band geçiren, tweeter
için de yüksek geçiren filitre kullanacaksınız.
Tweether'ı filtrenin yüksek çıkşına , diğer iki woofer'ı filtrenin düşük
çıkışına paralel girmeyi düşünüyorum .
ŞK: Olmaz, üstteki paragrafa bakın. woofer ve sub-woofer aynı
filitreye bağlanmaz.
Sonuç olarak bu 8ohm'luk filtre toplam empedansı 8 ohm'a dengelermi
, dengelemez ise nasıl bir filtre kullanmalıyım?
ŞK: Olur.
Filtrenin üzerinde 120 W , 12db yazıyo ama benim bir hoparlörümün toplam
gücü 350 W bişey farkeder mi ?
ŞK: Bu kadar bilgiden anlaşılan filitrenin kesim frekansı 12db
bastırıyor. Bu olur. Kesim frekansı hakkında bilgi var mı? Hoparlörlerin
gücü tek başına anlamsız. Anfiniz bu kadar güçlü ise filitrelerin gücü
yetmez. Anfinin gücü hoparlör ve filitre gücünden düşük olmalı.
Filtrenin düşük çıkışına 4 ohm luk iki bass hoparlörünü paralel bağlamam
doğru olur mu ?
ŞK: Olmaz, o zaman 2 ohm luk bir hoparlör elde edersiniz. Seri
bağlayın 8 ohm olsun.
Bu filtre amfimi rahatlatır mı veya daha iyi ve makul fiyata olannını
biliyomu sunuz?
ŞK: Filitreler sadece anfileri rahatlatmak için değilde hoparlörleri
gereksiz yere çıkaramayacağı sesleri içeren sinyallerden uzak tutmak için
kullanılır. Bir de, kabin içinde birden çok hoparlör varsa, hoparlörlerin
toplam empedansının anfi empedansına uydurmak için kullanılır. Yani hem
anfiyi hemde hoparlörleri rahatlatır.
ŞK: Fiyatları hakkında bir bilgim yok.
(Amfim 8-16 ohm dengeliyo ve kısadevre koruması var)
Sub - woofer'ı mono girmem gerektiğini biliyorum fakat imkanım yok
, mono girmez isem ne gibi dezavantajları olur.
ŞK: Her hangi bir dezavantajı teknik olarak yok.
4 ohm'luk Subwoofer kabinine(kabin büyüklüğü yeterli) hava borusu takılmalı
mı ?
ŞK: Hava borusu bas etkisini arttıracağı için gerekir. Sub-woofer
hoparlörü kabin içinde borusu ile birlikte ayrı bir bölme içine koyarak
deneme yapmanızı öneririm.
Hava borusunun uzunluğunu, çapını ve nereye monte edilmesi hakkında
da yazarsanız sevinirim.
ŞK: Evet, şimdi en zor soruya geldik. Buna net cevap vermem imkansız.
Kullandığınız hoparlörler için ayrıntılı bilgi gerektiriyor. Bence çok
derin hesaplamaları bırakıp, kullandığınız markanın o hoparlör için önerdiği
hacimlerin toplamını toplam kabin hacmi olarak kullanın. Tweeter için hacim
kullanılmaz. Kabinin en üstüne koysanız olur. Bu tür konular ile ilgili
linkler;
http://home.wxs.nl/~heuvelvdg/electronics/speaker.html
(Benim tek istediğim şimdilik işimi görcek bir muzik sistemi )
ŞK: Size bir tecrübemi anlatayım. Kabin işi, tamamen kişinin
kulak zevkine bağlı bir şey. Sizin beğendiğiniz ses başkası tarafından
berbat bulunabilir. Yada tersi olur. Yapacağınız kabin sizde hayal kırıklığı
yaratabilir.
Bir başkası da hayranlık duyabilir. Tamamen zevk meselesi. Ben 15 sene
önce kendi yaptığım kabini hala kullanıyorum. Geçen sene 2 adet yeni hazır
kabin aldım (definitive bp300). İyi kötü üst noktalarda sayılan bir kabin.
Benim tespitim şu. Eğer piyasa işi ucuz bir kabin ile kendi yaptığınızı
karşılaştırısanız arada pek fark bulamazsınız. Fakat tanesine 1000dm istenen
kabinler ile kendi yaptığınız kabin arasına epeyce fark bulursunuz. Yani
boşa çok para istemiyorlar.
Bu konularla ilgili site adresleri biliyor musunuz?
Her şey için çok teşekkürler size başarılar dilerim ...
Bize yazmak isterseniz
burayı kullanabilirsiniz.
 |